Masterson Yaklaşımı, psikanalitik yönelimimin ve mesleki eğitimimin temel bileşenlerinden biridir. Yaklaşımın çalışmalarım açısından önemi, yalnızca belirli psikopatoloji sınıflandırmalarına ilişkin bir kuram sunmasında değil; gelişim, kendilik, nesne ilişkileri, duygulanım ve savunmaları aynı kuramsal çerçeve içerisinde düşünmeye imkân vermesinde yatıyor.

James F. Masterson’ın çalışmalarıyla başlayan bu gelenek, zaman içerisinde farklı kuramcıların katkılarıyla gelişti. International Masterson Institute bugün yaklaşımı gelişimsel, kendilik ve nesne ilişkileri perspektiflerini bütünleştiren bir çerçeve içerisinde konumlandırıyor. Bu bütünleştirme, Masterson Yaklaşımının ayırt edici taraflarından birini oluşturuyor.

James F. Masterson ve Kendiliğin Gelişimi

Masterson’ın erken dönem çalışmalarının merkezinde, ağır kişilik sorunlarının yalnızca belirti düzeyinde değil, kendiliğin gelişimi ve erken nesne ilişkileri bağlamında anlaşılması bulunuyordu.

Bu düşüncenin önemli sonuçlarından biri, kişinin güncel yaşamında karşılaşılan bir güçlüğün yalnızca bugün gerçekleşen olaylara verilen bir tepki olarak ele alınmamasıdır. Kişinin kendisini nasıl deneyimlediği, başkalarıyla ilişki içerisinde hangi kendilik ve nesne temsillerinin etkinleştiği, bunlara hangi duygulanımların eşlik ettiği ve hangi savunmaların devreye girdiği birlikte düşünülebilir.

Masterson geleneğinde gelişim bu nedenle yalnızca geçmiş hakkında konuşmanın başka bir adı değildir. Güncel ruhsal örgütlenmenin nasıl oluştuğunu ve bugün nasıl sürdürüldüğünü anlamaya ilişkin bir boyuttur.

Kendilik Aktivasyonu

Masterson’ın kuramsal çerçevesindeki önemli kavramlardan biri gerçek kendiliğin etkinleşmesidir, kendilik aktivasyonudur.

Kişinin kendi arzuları, girişimleri, seçimleri ve kendine ait yönelimleri doğrultusunda hareket etmesi her zaman yalnızca olumlu duygular ortaya çıkarmaz. Kendilik aktivasyonu, gelişimsel tarih içerisinde ayrılma, kayıp veya ilişkinin tehlikeye girmesiyle bağlantılanmışsa yoğun ve güç duygulanımları da harekete geçirebilir.

Masterson’ın terk depresyonu kavramı bu noktada önem kazanır. Kavram yalnızca gündelik anlamıyla terk edilmekten sonra yaşanan depresyonu ifade etmez. Masterson bunu depresyon, öfke, korku, suçluluk, edilgenlik ve çaresizlik gibi farklı duygulanımların oluşturabildiği daha geniş bir deneyim alanı içerisinde ele alır.

Savunmalar da bu bağlamda yalnızca ortadan kaldırılması gereken engeller değildir. Kişiyi belirli duygulanımlardan koruyan ve zaman içerisinde ruhsal dengenin sürdürülmesinde işlev kazanmış yapılanmalar olarak düşünülebilir.

Kendilik, Nesne ve Duygulanım

Masterson Yaklaşımında kişinin kendisini deneyimleme biçimi, başkalarını deneyimleme biçiminden bağımsız düşünülmez.

Kendilik temsili, nesne temsili ve bunları birbirine bağlayan duygulanım birlikte bir ilişkisel birim oluşturabilir. Böylece “Ben kimim?” sorusu yalnızca kişinin kendisi hakkında sahip olduğu düşüncelerle değil, başkasıyla ilişki içerisinde kendisini nasıl deneyimlediğiyle de bağlantılı hale gelir.

Aynı kişi farklı ilişkisel koşullarda kendisini oldukça farklı biçimlerde deneyimleyebilir. Başkasının yakın, uzak, destekleyici, eleştirel, ihtiyaç duyan veya reddeden biri olarak deneyimlenmesiyle kişinin kendi konumu da değişebilir.

Bu nedenle Masterson geleneğinde ilişki, kendiliğin dışında gerçekleşen bir olay değil; kendilik deneyiminin nasıl örgütlendiğini anlamanın temel alanlarından biridir.

Borderline, Narsisistik ve Şizoid Yapılanmalar

Masterson’ın çalışmalarının önemli bir bölümü borderline ve narsisistik kendilik yapılanmalarının anlaşılmasına ayrılmıştır. Daha sonraki Masterson geleneğinde şizoid yapılanma üzerine çalışmalar da önemli bir yer edinmiştir. International Masterson Institute’un güncel eğitim programında borderline, narsisistik ve şizoid kendilik bozuklukları yaklaşımın temel çalışma alanları arasında yer almaktadır.

Bu yapılanmalar yalnızca üç tanısal etiket anlamına gelmez. Masterson geleneğinde farklı kendilik yapılanmalarının kendine özgü ilişkisel birimleri, duygulanımları ve savunma örgütlenmeleri üzerinde durulur.

Dolayısıyla yapısal düşünmenin amacı kişiyi mümkün olduğunca hızlı biçimde bir kategoriye yerleştirmek değildir. Yapılanma kavramı, birbirinden kopuk görünen davranışların, duyguların ve ilişkisel deneyimlerin hangi ruhsal örgütlenme içerisinde bir arada bulunabildiğini düşünmeye imkân verir.

Masterson Yaklaşımlı Psikanalitik Psikoterapi

Masterson Yaklaşımı psikanalitik düşüncenin dışında duran bağımsız bir teknik sistem değildir. Nesne ilişkileri, kendilik kuramı ve gelişimsel psikanalitik düşünceyle kurduğu bağ nedeniyle Masterson Yaklaşımlı Psikanalitik Psikoterapi ifadesi yaklaşımın konumunu daha açık biçimde ortaya koyar.

İnternet aramalarında Masterson terapisi ifadesiyle de karşılaşılabiliyor. Bununla birlikte kendi kuramsal yönelimimi ifade ederken “Masterson Yaklaşımı” veya “Masterson Yaklaşımlı Psikanalitik Psikoterapi” ifadelerini tercih ediyorum. Çünkü Masterson benim çalışmalarımda ayrı bir teknik repertuvarın adı olmaktan çok, daha geniş psikanalitik ve psikodinamik zemin içerisinde yer alan bir kuramsal ve klinik düşünme çerçevesidir.

Bu nedenle Masterson Yaklaşımı ile Psikanalitik ve Psikodinamik Yaklaşımlar sayfasında ele aldığım daha geniş kuramsal alan arasında doğrudan bir süreklilik bulunuyor.

Masterson Yaklaşımı Eğitimim

2021–2024 yılları arasında International Masterson Institute’un üç yıllık eğitim programını tamamladım. Program, Psychoanalytic Psychotherapy of Disorders of the Self çerçevesinde Masterson Yaklaşımının gelişimsel, kendilik ve nesne ilişkileri temellerini; farklı kendilik yapılanmalarını ve bunlara ilişkin klinik çalışmayı kapsıyordu.

Program boyunca kuramsal eğitimin yanında İngilizce süpervizyon süreçlerine katıldım. International Masterson Institute’un 2024 tarihli yayını da beni Türkiye’den program mezunları arasında listeliyor.

Üç yıllık programın tamamlanması benim için bu alandaki çalışmanın sona erdiği bir nokta değildi. Psikanalitik ve psikodinamik kuramlar üzerine çalışmalarım ve mesleki gelişime yönelik süpervizyon süreçlerim devam ediyor.

Bu nedenle Masterson Yaklaşımının mesleki çalışmalarım içerisindeki yeri de tamamlanmış bir eğitim geçmişinin kaydıyla sınırlı değil; psikanalitik yönelimimin gelişmeye devam eden kuramsal zeminlerinden birini oluşturuyor.